Pismo religijno-społeczne poświęcone polskiemu
      ewangelicyzmowi i ekumenii

NR 1/2014, ss. 12–15

 

W 1991 r., w 10. rocznicę śmierci ks. bp. Jana Niewieczerzała, zamieściłem na łamach JEDNOTY wspomnienie pisane z perspektywy pracownika Polskiej Rady Ekumenicznej, którą Ksiądz Biskup kierował w latach 19601975. Moje wspomnienie zacząłem od zdania, które chciałbym w tym miejscu przytoczyć: „Kiedy staram się wywołać z pamięci postać księdza biskupa Jana Niewieczerzała, najczęściej pojawia mi się przed oczami jego pogodna twarz. Biskup Niewieczerzał był człowiekiem uśmiechu – zniewalającego i wzbudzającego zaufanie”.

Bez przesady można powiedzieć, że jako prezes PRE był ks. bp Niewieczerzał właściwym człowiekiem na właściwym miejscu. Obejmował to stanowisko w sytuacji, gdy ekumeniczna społeczność była poważnie skłócona ze sobą. Sam wspominał, że niemal każde posiedzenie najwyższych władz tego gremium kończyło się awanturą. Za podstawowe swoje zadanie uznał więc uzdrowienie wzajemnych relacji między Kościołami. I ten zamiar zdołał w pełni zrealizować. Wzrosło wzajemne zaufanie i w ślad za tym rósł autorytet ks. bp. Jana Niewieczerzała wśród zwierzchników Kościołów członkowskich. Toteż kilka razy z rzędu był wybierany na kolejną kadencję prezesa PRE. Jego rezygnacja ze sprawowania tej funkcji w styczniu 1975 r. spowodowana była pogarszającym się stanem zdrowia. W momencie odejścia miał 61 lat. Walne Zgromadzenie powierzyło mu spontanicznie funkcję honorowego prezesa Rady.

Spośród ekumenicznych dokonań bp. Jana Niewieczerzała należałoby na pierwszym miejscu wymienić jego troskę o zacieśnienie wzajemnych relacji między reformowanymi i luteranami w naszym kraju. Sprawie zbliżenia sprzyjał niewątpliwie fakt jego osobistej przyjaźni z bp. Andrzejem Wantułą, ówczesnym zwierzchnikiem Kościoła ewangelicko-augsburskiego w Polsce. Obaj zwierzchnicy wykorzystali okoliczność, iż zbliżała się 400. rocznica Ugody Sandomierskiej, która była aktem porozumienia między luteranami, reformowanymi i braćmi czeskimi. Ci ostatni są dzisiaj integralną częścią Kościoła ewangelicko-reformowanego, a sam ks. bp Niewieczerzał wywodził się z tej tradycji. W każdym razie z inicjatywy obu biskupów podjęty został oficjalny dialog dwustronny, którego uwieńczeniem było wydanie w 1970 r. „Odezwy na 400-lecie Ugody Sandomierskiej”. Najważniejszym fragmentem tej odezwy były słowa: „Oba Kościoły pragną służyć wzajemnie swym wiernym tymi dobrami, które posiadają: Słowem Bożym przez wspólnotę kazalnicy, sakramentami przez wspólnotę chrzcielnicy i Stołu Pańskiego”. Na marginesie warto dodać, że tym oficjalnym aktem oba polskie Kościoły wyprzedziły o trzy lata ustalenia Konkordii Leuenberskiej, która w 1974 r. wprowadziła wspólnotę ołtarza i ambony dla Kościołów reformowanych, luterańskich i ewangelicko-unijnych na kontynencie europejskim.

Biskup Jan Niewieczerzał stanął na czele Polskiej Rady Ekumenicznej w momencie, gdy w Kościele rzymskokatolickim zaczynały się przygotowania do II Soboru Watykańskiego. Było do przewidzenia, że głoszone przez ówczesnego papieża Jana XXIII otwarcie na kontakty i współpracę z chrześcijanami innych wyznań prędzej czy później znajdzie swoje reperkusje w partykularnym Kościele polskim. Prezes PRE uważał, że Rada musi być przygotowana na propozycje współpracy ze strony największego Kościoła w Polsce. Zresztą jako szczerze oddany sprawie ekumenizmu człowiek był mocno przekonany o tym, że ekumenia bez udziału największego Kościoła chrześcijańskiego będzie zawsze przedsięwzięciem ułomnym. Ze strony rzymskokatolickiej kłopot w początkowym okresie polegał na tym, że mniej więcej do końca lat 60. XX w. próbowała uprawiać „ekumenizm wybiórczy”, polegający na tym, że na organizowane przez siebie nabożeństwa z okazji Powszechnego Tygodnia Modlitw o Jedność Chrześcijan zapraszała przedstawicieli Kościołów protestanckich i Kościoła prawosławnego, pomijała natomiast reprezentantów obu Kościołów starokatolickich należących do PRE. Ani ks. bp Niewieczerzał, ani żaden inny członek Prezydium PRE nie akceptowali tej praktyki, toteż solidarnie nie uczestniczyli w katolickich nabożeństwach ekumenicznych.

Przełomem we wzajemnych stosunkach był rok 1971. Strona katolicka po raz pierwszy zaprosiła na organizowane w styczniu przez siebie obchody Tygodnia Modlitw przedstawicieli wszystkich ośmiu Kościołów członkowskich PRE, Rada ze swej strony zaprosiła oficjalnie reprezentantów katolickich. We wrześniu tego samego roku Komisja Episkopatu do Spraw Ekumenizmu wystosowała list do Prezydium PRE, w którym proponowała nawiązanie oficjalnych stosunków. W odpowiedzi ks. bp Niewieczerzał jako prezes PRE z zadowoleniem witał inicjatywę Komisji, proponując podjęcie...

 

Pełny tekst artykułu po zalogowaniu w serwisie.

Jak uzyskać pełny dostęp do zasobów serwisu jednota.pl

* * * * *

O ks. bp. Janie Niewieczerzale pisze również Barbara Stahlowa w artykule „Miał czas dla ludzi”

 

Galeria zdjęć ks. Jana Niewieczerzała (fot. Biblioteka Synodu Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP)

 

ks. bp Jan Niewieczerzal (fot. Biblioteka Synodu Kosciola Ewangelicko-Reformowanego)ks. bp Jan Niewieczerzal (fot. Biblioteka Synodu Kosciola Ewangelicko-Reformowanego)ks. bp Jan Niewieczerzal (fot. Biblioteka Synodu Kosciola Ewangelicko-Reformowanego)ks. bp Andrzej Wantula i ks. bp Jan Niewieczerzal (fot. Biblioteka Synodu Kosciola Ewangelicko-Reformowanego)